3 Yaş Böhranı Zamanı Valideynlər Necə Davranmalıdır?
Üç yaş böhranı uşağın beyin inkişafının sürətləndiyi və müstəqil olmaq ehtiyacının açıq şəkildə ortaya çıxdığı bir dövrdür. Bu mərhələdə tez əsəbləşmə, inat, qışqırma, hər şeyə “yox” demə və yerə uzanma kimi davranışlar valideynlər üçün çətinlik yarada bilər. Lakin 3 yaş böhranı uşağın “mən artıq ayrı bir fərdəm” mesajını verdiyi təbii inkişaf mərhələsidir.
Bu dövr düzgün idarə edildikdə, uşaq həm emosional, həm də sosial baxımdan sağlam inkişaf edir.
3 yaş böhranı niyə baş verir?
Üç yaş böhranının əsas səbəbi beynin ön hissəsinin – özünü tənzimləmə, impuls nəzarəti və səbəb-nəticə düşüncəsi mərkəzinin – hələ tam formalaşmamasıdır. Uşaq istədiyi alınmadıqda və ya başa düşmədiyi vəziyyətlə qarşılaşdıqda emosiyalarını idarə edə bilmir.
Bu, xarakter problemi deyil, normal inkişaf mərhələsidir. Valideynin reaksiyası uşağın gələcək emosional tənzimləmə bacarığını formalaşdırır.
3 yaş böhranında düzgün davranış yolları
1. Uşağın hisslərini qəbul edin
“İndi hirsləndin, çünki oyuncağın alınmadı” kimi cümlələr uşağın emosional yükünü azaldır. Hissləri qəbul edilən uşaq daha tez sakitləşir.
2. Seçimlər təklif edin
“Bu köynəyi, yoxsa o biri köynəyi geyinmək istəyirsən?” kimi seçimlər uşağa nəzarət hissi verir və inat davranışını azaldır.
3. Gündəlik rutin yaradın
Yemək, yatmaq və oyun saatlarının sabit olması uşağın özünü təhlükəsiz hiss etməsinə kömək edir. Rutinlər 3 yaş böhranını yüngülləşdirir.
4. Böhran anında sakit qalın
Valideynin sakit tonu uşağa “təhlükəsizəm” mesajı verir. Qışqırmaq vəziyyəti daha da gərginləşdirir.
5. Məkanı dəyişin
Uşağı sakit və az stimullu mühitə aparmaq emosional partlayışı azaltmağa kömək edir. Bu cəza deyil, emosional tənzimləmə dəstəyidir.
3 yaş böhranına düzgün yanaşmanın əhəmiyyəti
Üç yaş böhranı uşağın valideynə qarşı üsyanı deyil, inkişaf edən beyninin verdiyi reaksiyadır. Hər böhran anı uşağın emosiyalarını idarə etməyi, gözləməyi və özünü ifadə etməyi öyrəndiyi bir fürsətdir.
Səbir, anlayış və ardıcıllıqla yanaşıldıqda bu dövr uşağın emosional zəka və özünə güvən təməlinin formalaşdığı ən vacib mərhələlərdən birinə çevrilir.