İkinci Uşaq Doğulduqda Böyük Uşaq Nələr Hiss Edir? (Qısqanclıq Sindromu)
İkinci uşaq dünyaya gələndə ailədə böyük sevinc yaşansa da, böyük uşaq üçün qısqanclıq, qorxu və çaşqınlıq kimi qarışıq duyğular ortaya çıxa bilər. Bu vəziyyət çox zaman “uşaqlarda qısqanclıq sindromu” adlandırılır. Əslində isə bu, uşağın dəyişən ailə dinamikasına uyğunlaşmaq cəhdinin tamamilə normal nəticəsidir.
Böyük uşaq yeni qardaşının doğulması ilə təkcə evdəki qaydaların deyil, valideyn diqqətinin və münasibətin də dəyişdiyini hiss edir. Bu dəyişiklik onun üçün həm anlaşılmaz, həm də emosional baxımdan çətin ola bilər.
İkinci uşaqdan sonra böyük uşaq niyə qısqanır?
Böyük uşaq çox vaxt əvvəl sahib olduğu xüsusi mövqeni itirdiyini düşünür. Ana və ata yeni körpəyə daha çox vaxt ayırdıqda uşaq öz-özünə sual verir:
“Mən artıq vacib deyiləm?”
Bu sualın içində kədər, hirs və qorxu var. Uşaq bir tərəfdən qardaşını sevir, digər tərəfdən isə öz yerini itirdiyini zənn edir. Bu emosional ziddiyyət onun üçün ağırdır və davranışlara çevrilir.
Böyük uşaqda qısqanclıq necə özünü göstərir?
Uşaqlarda qısqanclıq sindromu müxtəlif formalarda ortaya çıxa bilər:
-
Əvvəlki davranışlara qayıtma (regressiya)
-
Yenidən əmmək istəyi, alt islatma
-
Daha çox ağlama və diqqət istəyi
-
Valideynə qarşı əsəbi davranış
-
Kiçik uşağa qarşı aqressiya
Bu davranışlar şıltaqlıq deyil. Bu, uşağın “məni yenidən gör” çağırışıdır.
Böyük uşağın emosional dünyasında nə baş verir?
İkinci uşaqdan sonra böyük uşaq iki əsas sual arasında qalır:
-
“Məni sevirlərmi?”
-
“İndi mən kiməm?”
Artıq tək uşaq deyil, “abi” və ya “bacı” roluna keçməlidir. Bu isə uşağın kimlik anlayışında sarsıntı yarada bilər. Uşaq bu yeni rola alışana qədər emosional dalğalanmalar yaşaması normaldır.
Valideynlər qısqanclıqla necə davranmalıdır?
İkinci uşaqdan sonra böyük uşaqla davranış çox həlledicidir:
-
Böyük uşağa gündəlik xüsusi zaman ayırın
-
Onun hisslərini dinləyin və qəbul edin
-
Kiçik uşağa aid işlərdə onu prosesə daxil edin
-
Müqayisələrdən qəti şəkildə uzaq durun
Uşaq “mən hələ də dəyərliyəm” mesajını aldıqca qısqanclıq azalır.
Nəticə
Təhlükəli olan qısqanclığın olması deyil, uşağın bu duyğu ilə tək qalmasıdır. Hissləri qəbul edilən, dinlənilən və sevildiyini hiss edən uşaq zamanla bu duyğunu sağlam şəkildə idarə etməyi öyrənir.
İkinci uşaq ailəyə sevinc gətirdiyi kimi, böyük uşaq üçün də yeni bir inkişaf mərhələsidir. Bu mərhələ anlayış, səbir və sevgi ilə qarşılandıqda, qısqanclıq yerini sağlam bacı-qardaş münasibətinə və güclü emosional inkişafına buraxır.