Uşaqlar bizim düşündüyümüzdən daha güclü “duyğu oxuyucuları”dır. Onlar valideynin üz ifadəsini, səs tonunu, davranış tərzini və hətta nəfəs alma ritmini belə hiss edə bilirlər. Çox vaxt heç bir söz deyilməsə belə, uşaq anlayır ki, ana narahatdır və ya ata gərgindir.
Uşaqlar sözlə deyil, duyğularla tərbiyə olunur
Valideynin yaşadığı stress uşağın beynində təhlükə siqnalı kimi qəbul edilir. Valideyn sakit görünməyə çalışsa belə, uşaq daxilən “nəsə yolunda deyil” hissini yaşayır və bu, onda gərginlik yaradır. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə uşaqlarda qorxu, aqressiv davranışlar və ya özünə qapanma müşahidə oluna bilər.
“Bu mənim günahımdırmı?” düşüncəsi
Xüsusilə kiçik yaşlı uşaqlar valideynin stressini tez-tez öz üzərinə götürür. “Anam məndən inciyib?”, “Atam mənə görə əsəbiləşib?” kimi düşüncələr uşağın özünə inamını zəiflədir. Əslində isə uşaq valideynin emosional vəziyyətinə görə məsuliyyət daşımır. Bunu uşağın anlaması üçün onunla sadə, açıq və mehriban şəkildə danışmaq çox vacibdir.
Duyğusal model olmağın əhəmiyyəti
Valideyn öz stresini idarə etməyi bacardıqda, uşaq da bunu nümunə götürərək öyrənir. Sakit qalmaq, dərin nəfəs almaq, emosiyalarını tənzimləyib sonra danışmaq uşağa sağlam duyğu idarəetməsinin necə olduğunu göstərir. Bu yanaşma uşağın emosional təhlükəsizlik hissini gücləndirir və psixoloji inkişafına müsbət təsir edir.
Yəni uşaq təkcə nə dediyimizi yox, duyğularımızla necə davrandığımızı da öyrənir.
“Mükəmməl” deyil, “şüurlu” valideynlik
Heç bir valideyn stresdən tam uzaq qala bilməz.
Amma vacib olan, bu duyğunu uşağa ötürmədən, onu qorumaqla yaşaya bilməkdir.
Sadəcə “indi bir az gərginəm, amma keçəcək” demək belə uşağa emosional təhlükəsizlik hissi ver
Uşaqlar valideynlərinin davranışını sözlərdən çox hisslər vasitəsilə öyrənirlər.
Sakit bir ana, güvənli bir ata — uşağın emosional tarazlığının ən böyük dayağıdır.
Unutmayaq ki, biz hər gün onlara təkcə həyat dərsi yox, hiss etməyi də öyrədirik.